Voors en tegens van stemmachines en -computers

by Karel Thönissen

[This contribution about electronic voting is in Dutch, since it is geared towards a Dutch audience. The international audience interested in electronic voting is referred to news://comp.risks and the writings of Rebecca Mercuri.]

In de afgelopen weken zijn er in het parlement vragen gerezen over de betrouwbaarheid en kontroleerbaarheid van stemmachines. Dit was naar aanleiding van soortegelijk vragen in Ierland. Tevens stond afgelopen week in de krant dat men bij de komende presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten weer gebruik zal moeten maken van de verouderde stemponsmachines van het type dat vier jaar geleden zo'n trammelant in Florida veroorzaakte. Binnenkort zijn er verkiezingen voor het Europees parlement, een mooie gelegenheid om de komende tijd in een aantal bijdragen dieper in te gaan op de integriteit van stemmachines, stemkomputers en Internet-stemmen. Om alvast een lang verhaal kort te maken: je moet het niet willen, het kan gewoon niet veilig, hoe politiek wenselijk ook.

Ik moet beginnen met het definiëren van een aantal begrippen. Onder busstemmingen versta ik de eenvoudige ouderwetse verkiezingen waar de kiezer met een potlood de kandidaat van zijn keuze aanvinkt en vervolgens het biljet in de stembus deponeert. Na het sluiten van de verkiezingen worden de bussen geleegd en moeten de stemmen met de hand geteld worden. Zoals we later zullen zien is de releatief lange tijd die daarvoor nodig is het enige nadeel van het busstemmen. Dit is de enige methode die aan alle wettelijke en technische eisen voldoet.

Stemponsmachines werden gebruikt in de beruchte presidentsverkiezingen in Florida. In het kieslokaal laat de kiezer een ponskaart ponsen met zijn keuze. Na sluiting van de verkiezingen kunnen deze kaarten snel mechanisch geteld worden. Mits de kaarten goed geponst zijn en de machines nog betrouwbaar zijn weet men nu.

De meeste Nederlandse kiezers zijn inmiddels bekend met stemmachines. Meestal zijn het grote tafels met een knop voor elke kandidaat. Voor de privacy van de kiezer staat er een scherm om de tafel heen. In de stemmachine zit een speciale komputer die de stemmen telt en bij het sluiten van de verkiezingen de uitslag print op een rol papier. Deze machines maken een snelle uitslag mogelijk, maar de kiezer moet nog steeds naar het kieslokaal komen.

Onder een stemkomputer versta ik een normale komputer die ook voor andere taken gebruikt kan worden, die tijdens de verkiezingen speciale stemprogrammatuur draait. Deze komputers zijn niet verbonden in het Internet en het betreft ook niet de machines van partikulieren thuis. Het zijn machines die zij geplaatst in het stemlokaal; de kiezer moet daarom nog steeds naar het kieslokaal komen. De uitslag is snel na sluiting beschikbaar.

Internet-stemmen is het stemmen vanaf de eigen komputer thuis via het Internet. Dit is de droom van elke technofiel en politikus. Iedereen kan vanuit huis stemmen, dus de drempel is volgens voorstanders laag en de uitslag is na de verkiezingen onmiddellijk beschikbaar.

In deze serie bijdragen zal uitvoerig in gegaan worden op de voors en vooral tegens van de verschillende soorten stemmingen. Tevens zullen de eisen waaraan verkiezingen en stemmethoden moeten voldoen beschreven worden.

Ik roep nu alvast alle informatici moet verstand van zaken en met het demokratische hart op de goede plaats op om bij de volgende verkiezingen de uitslag van stemmachines en stemkomputers aan te vechten. Ga 's avond naar de telling en stel vast dat demokratische kontrole niet mogelijk is. De uitslag is een kwestie van geloof geworden. Verzet u tot het uiterste en laat al uw bezwaren in een proces verbaal opnemen. Wees standvastig en hou de uitslag uren of dagen op! Wees moedig en zorg ervoor dat iedereen op de hoogte raakt van de problemen van stemmachines en stemkomputers. Wij Nederlanders hebben gelachen om Florida en we lachen om verkiezingen in derde-wereld landen waar we waarnemers naar toe sturen. Wel, als deze ontwikkelingslanden waarnemers naar Nederland zou sturen zouden ze tot de konklusie moeten komen dat de uitslag niet met zekerheid vastgesteld kan worden. Onze arrogantie is volledig misplaatst.

Dit is geen Luddisme, dit is demokratische ernst!